మహారాష్ట్రలోని లాతూర్ జిల్లా ఔసా తహసీల్లో తీవ్రంగా అంతరించిపోతున్న జాతికి చెందిన భారతీయ రాబందు కనిపించింది. హర్యానాలోని పింజోర్ కేంద్రంలో బాంబే నేచురల్ హిస్టరీ సొసైటీ (బీఎన్హెచ్ఎస్) ఆధ్వర్యంలో పెంపకం చేసిన ఈ ఏడేళ్ల ఆడ పక్షిని, పునరావాస కార్యక్రమంలో భాగంగా మెల్ఘాట్ టైగర్ రిజర్వ్ అడవిలోకి వదిలారు.
ఈ పక్షికి F14/M99 అని ట్యాగ్ వేసి, శాటిలైట్ ట్రాన్స్మిటర్ అమర్చారు. ఈ ఏడాది మే 28న ప్రయాణం ప్రారంభించిన ఈ రాబందు, నవంబర్ 20 నాటికి మహారాష్ట్ర, మధ్యప్రదేశ్, కర్ణాటక రాష్ట్రాల గుండా ఏకంగా 10,767 కిలోమీటర్లు తిరిగింది.
మహారాష్ట్రలోని అకోట్, మల్కాపూర్, నాసిక్, థానే, పూణెలతో పాటు దక్షిణాన కర్ణాటకలోని విజయపురకు వెళ్లి, లాతూర్ మీదుగా ఈ పక్షి ప్రయాణించినట్లు ట్రాకింగ్ డేటా ద్వారా తేలింది. వన్యప్రాణుల ఔత్సాహికుడు అభిజిత్ రాసల్ దీన్ని మొదట గుర్తించగా, అటవీశాఖ అధికారులు బృందంగా ఏర్పడి ఉదయం పూట చెట్టు మీద ఉన్న రాబందును రంగు లెగ్ బ్యాండ్ల ద్వారా నిర్ధారించారు.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా అంతరించిపోయే ప్రమాదంలో ఉన్న జీవులను గుర్తించే అంతర్జాతీయ సంస్థ ఐయుసిఎన్ రెడ్ లిస్ట్లో ఈ భారతీయ రాబందు (జిప్స్ ఇండికస్) చోటు సంపాదించుకుంది. మృతదేహాలను తొలగించడం ద్వారా వ్యాధులు ప్రబలకుండా చూస్తూ పర్యావరణ సమతుల్యతను కాపాడడంలో ఈ పక్షులు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.
అయితే పశువులకు ఇచ్చే డైక్లోఫెనాక్ అనే శోథ నిరోధక మందు అవశేషాలు ఉన్న మాంసాన్ని తినడం వల్ల రాబందుల మూత్రపిండాలు దెబ్బతిని గతంలో సంఖ్య విపరీతంగా పడిపోయింది. ఈ నేపథ్యంలో, బందీగా పెంచిన రాబందులు కూడా అడవిలో స్వతంత్రంగా బతకగలవని నిరూపితం కావడంతో పునరావాస కార్యక్రమం విజయవంతమైనట్లు నిపుణులు భావిస్తున్నారు.






