అంతరిక్షంలోని ఒక వస్తువు గురుత్వాకర్షణ కారణంగా మరో వస్తువు చుట్టూ తిరిగే నిర్దేశిత మార్గాన్ని కక్ష్య అంటారు. ఉపగ్రహాలు తమ విధులను నిర్వహించడానికి సముద్ర మట్టం నుంచి 100 కిలోమీటర్ల ఎత్తుకు పైగా ఉండే వృత్తాకార లేదా దీర్ఘ వృత్తాకార మార్గాల్లో ప్రయాణిస్తాయి. ఈ కక్ష్యల్లో ఉపగ్రహం స్థిరంగా తిరగడానికి అవసరమైన కనీస వేగాన్ని కక్ష్యావేగం అంటారు. భూమికి, ఉపగ్రహానికి మధ్య ఉండే కనిష్ట దూరాన్ని పెరిజీ అని, గరిష్ట దూరాన్ని అపోజీ అని పిలుస్తారు.
భూ నిమ్న కక్ష్యలు (LEO) భూమికి 160 నుంచి 2000 కిలోమీటర్ల ఎత్తులో ఉండి, ప్రతి 90 నిమిషాలకు ఒకసారి భూమిని చుట్టి వస్తాయి. అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష కేంద్రం కూడా ఇందులోనే ఉంది. మరోవైపు, ధ్రువ కక్ష్యల్లో తిరిగే ఉపగ్రహాలు ఉత్తర, దక్షిణ ధ్రువాలను చుట్టి వస్తూ భూమిని పరిశీలిస్తాయి. సూర్యానువర్తన ధ్రువ కక్ష్యల ద్వారా ఉపగ్రహాలు ఎల్లప్పుడూ ఒకే స్థానిక సమయంలో ఒకే ప్రదేశాన్ని సందర్శించేలా చేస్తారు, ఇది వాతావరణ అంచనాలకు ఎంతో ఉపయోగకరం.
భూమధ్యరేఖకు ఎగువన 35,786 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉండే భూస్థిర కక్ష్యల్లోని ఉపగ్రహాలు భూమి భ్రమణంతో సమానంగా తిరుగుతాయి. దీంతో ఇవి భూమిపై ఒకే చోట స్థిరంగా ఉన్నట్లు కనిపిస్తాయి, అందుకే వీటిని సమాచార ప్రసారాలకు ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తారు. ఉపగ్రహాలను నేరుగా తుది కక్ష్యలోకి పంపకుండా, మొదట బదిలీ కక్ష్యల్లోకి ప్రవేశపెట్టి, ఆపై అంతర్నిర్మిత మోటార్ల ద్వారా నిర్దేశిత కక్ష్యలోకి చేర్చే కక్ష్యా పెంపు చర్యలను శాస్త్రవేత్తలు చేపడతారు.
భూమికి చాలా దూరంలో ఉండే లాగ్రాంజ్ పాయింట్లు అంతరిక్ష పరిశోధనలకు కీలకమైనవి. భూమి నుంచి వెలువడే కాంతి, వికిరణాల వల్ల టెలిస్కోపులు తీసే చిత్రాలు అస్పష్టంగా మారే అవకాశం ఉన్నందున, సుదూర అంతరిక్ష పరిశీలనల కోసం వీటిని ఉపయోగిస్తారు. భూమికి, చంద్రుడికి మధ్య ఉన్న దూరానికి నాలుగు రెట్లు ఎక్కువ దూరంలో ఉండే ఎల్1, ఎల్2 పాయింట్లు అత్యధికంగా వినియోగంలో ఉన్నాయి.
