తెలంగాణలో కాకతీయుల కాలం నాటి అరుదైన కట్టడాలు ఉన్నాయి. గణపురం కోట గుళ్లుగా పిలిచే ఈ ఆలయ సముదాయాన్ని కాకతీయ రాజు గణపతి దేవుడు 12వ శతాబ్దం చివరలో, 13వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో నిర్మించారు. ఈ ప్రాంతం అప్పట్లో గొప్ప మతపరమైన, సాంస్కృతిక కేంద్రంగా విరాజిల్లినట్లు చరిత్ర చెబుతోంది.
ఈ క్షేత్రంలో మొత్తం 22 నుంచి 24 వరకు ఆలయాలు ఉన్నాయి. వీటిలో ప్రధాన ఆలయం శివుడికి అంకితం చేయబడింది. ఆలయాల చుట్టూ రెట్టింపు రాతి కోట గోడలు ఉండటంతో, దీనికి 'కోట గుళ్లు' అనే పేరు వచ్చింది. కాకతీయుల నిర్మాణ శైలికి నిదర్శనంగా నిలిచే ఈ కట్టడాలు ఆనాటి వైభవాన్ని కళ్లకు కడుతున్నాయి.
ఈ ఆలయాల గోడలపై మదనికలు, ఏనుగులు, పురాణాల్లోని వింత జంతువుల శిల్పాలను అత్యంత సుందరంగా చెక్కారు. అయితే, కొన్ని విగ్రహాల కళ్లు పూర్తిగా చెక్కకుండా ఉండటాన్ని బట్టి, ఆ ఆలయాల్లో పూజా కార్యక్రమాలు జరగలేదని తెలుస్తోంది. ప్రస్తుతం ఈ ప్రాంతం నిశ్శబ్దంగా, ఏకాంతంగా ఉన్నప్పటికీ, కాకతీయుల శిల్పకళా నైపుణ్యానికి ఇది నిలువుటద్దంగా నిలుస్తోంది.
