హిందూ మత విశ్వాసాల ప్రకారం, ఆషాఢ మాసంలో నాలుగు నెలల పాటు యోగనిద్రలోకి వెళ్లే శ్రీమహావిష్ణువు, కార్తీక శుక్ల ఏకాదశి రోజున తిరిగి మేల్కొంటారు. ఈ పర్వదినాన్ని దేవ ఉత్థాన ఏకాదశి, దేవుత్థాన ఏకాదశి లేదా ప్రబోధిని ఏకాదశి అని పిలుస్తారు. ఈ రోజుతో చాతుర్మాసం ముగిసి, వివాహాలు, గృహప్రవేశాలు వంటి శుభకార్యాలు మళ్లీ మొదలవుతాయి.
2026 నవంబర్ 20, శుక్రవారం నాడు ఈ ఏకాదశి వస్తుంది. ఏకాదశి తిథి నవంబర్ 20 ఉదయం 7:15 గంటలకు మొదలై, నవంబర్ 21 ఉదయం 6:31 గంటలకు ముగుస్తుంది. సూర్యోదయ సమయాన్ని బట్టి భక్తులు నవంబర్ 20న ఉపవాసం పాటించాలని సూచించారు.
ఈ రోజున ఉదయాన్నే స్నానం చేసి, విష్ణుమూర్తి, లక్ష్మీదేవి చిత్రపటాలను లేదా విగ్రహాలను పూజించాలి. పసుపు రంగు పూలు, గంధం, పండ్లను సమర్పించి దీపారాధన చేయాలి. ‘ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ’ మంత్రాన్ని జపిస్తూ, విష్ణు సహస్రనామ పారాయణం చేయడం మంచిదని భక్తుల నమ్మకం.
ఈ పర్వదినాన తులసి మొక్కను లక్ష్మీదేవిగా, సాలగ్రామాన్ని విష్ణుమూర్తిగా భావించి ప్రతీకాత్మకంగా వివాహం జరిపిస్తారు. ఇలా చేయడం వల్ల ఇంట్లో సుఖసంతోషాలు, ఐశ్వర్యం లభిస్తాయని భక్తులు విశ్వసిస్తారు. ఆరోగ్యాన్ని బట్టి పండ్లు, పాలు వంటి సాత్విక ఆహారం తీసుకుంటూ ఉపవాసం ఉండాలి.
మహారాష్ట్రలోని పండరీపురంలో శ్రీ విఠలుడి దర్శనం, గుజరాత్‌లోని గిర్నార్ పర్వత పరిక్రమ, రాజస్థాన్‌లోని పుష్కర సరస్సులో కార్తీక స్నానాలు ఈ రోజున ప్రత్యేకంగా ఉంటాయి. అన్నదానం, వస్త్రదానం వంటి సేవా కార్యక్రమాల్లో పాల్గొనడం ఎంతో పుణ్యప్రదమని ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయాలు చెబుతున్నాయి. మరుసటి రోజు ద్వాదశి తిథిలో, స్థానిక పంచాంగం ప్రకారం నిర్ణీత సమయంలో ఉపవాసాన్ని విరమించాలి.
