ఢిల్లీ హైకోర్టులో ఒక జంట దాఖలు చేసిన పిటిషన్పై విచారణ సందర్భంగా జస్టిస్ సౌరభ్ బెనర్జీ ఈ కీలక వ్యాఖ్యలు చేశారు. 30 ఏళ్ల వయసున్న ఈ జంట, కొంతకాలంగా కలిసి జీవిస్తూ త్వరలో వివాహం చేసుకోవాలని భావిస్తోంది. అయితే, మహిళ కుటుంబ సభ్యులు ఈ సంబంధాన్ని వ్యతిరేకిస్తూ బెదిరింపులకు పాల్పడుతున్నారని, పోలీసుల నుంచి సరైన స్పందన లేదని వారు కోర్టుకు వివరించారు. దీంతో కోర్టు వారికి పోలీసు రక్షణ కల్పించాలని ఆదేశించింది.
ఇద్దరు వయోజనులు పరస్పర అంగీకారంతో కలిసి జీవించాలని నిర్ణయించుకున్నప్పుడు, వారి జీవితంపై నిర్ణయం తీసుకునే హక్కు వారికి ఉంటుందని కోర్టు తెలిపింది. పెళ్లి పత్రం లేనంత మాత్రాన వారికి తమ భాగస్వామిని ఎంచుకునే స్వేచ్ఛ లేదని అర్థం కాదని కోర్టు స్పష్టం చేసింది. తల్లిదండ్రులు లేదా బంధువులు తమ అభిప్రాయాలను చెప్పవచ్చు కానీ, ఆ కారణంతో వయోజనుల నిర్ణయాన్ని నియంత్రించే అధికారం వారికి లేదని కోర్టు పేర్కొంది.
అయితే, లివ్-ఇన్ రిలేషన్షిప్ అంటే పెళ్లితో సమానమేనని కోర్టు వ్యాఖ్యానించినంత మాత్రాన, చట్టపరంగా అన్ని విషయాల్లోనూ వివాహిత జంటతో వీరు సమానమని భావించకూడదని న్యాయ నిపుణులు చెబుతున్నారు. వివాహానికి మాత్రమే వర్తించే ప్రత్యేక చట్టపరమైన హక్కులు, బాధ్యతలు వేరుగా ఉంటాయి. ఈ తీర్పు ప్రధానంగా వయోజనుల వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ, తమ భాగస్వామిని ఎంచుకునే హక్కుకు సంబంధించినదని వారు గుర్తు చేస్తున్నారు.
భారత చట్టాలు కూడా కొన్ని సందర్భాల్లో ఇలాంటి సంబంధాలకు రక్షణ కల్పిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా 'ప్రొటెక్షన్ ఆఫ్ ఉమెన్ ఫ్రమ్ డొమెస్టిక్ వయలెన్స్ యాక్ట్, 2005' — అంటే గృహ హింస నుంచి మహిళలకు రక్షణ కల్పించే చట్టం, ఇందులో 'వివాహ స్వభావం కలిగిన సంబంధాలు' అనే భావనను గుర్తించారు. దీనివల్ల అర్హత ఉన్న పరిస్థితుల్లో లివ్-ఇన్ సంబంధాల్లో ఉన్న మహిళలకు గృహ హింస నుంచి చట్టపరమైన రక్షణ లభిస్తుంది.
నగరాల్లో చాలామంది జంటలు లివ్-ఇన్ సంబంధాన్ని వివాహానికి ముందు దశగా కాకుండా, స్వతంత్ర జీవన విధానంగా ఎంచుకుంటున్నారు. అయినప్పటికీ, కుటుంబ సభ్యుల ఆమోదం విషయంలో అనేక జంటలు ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో, బెదిరింపులు లేదా బలవంతపు జోక్యంతో వయోజనుల నిర్ణయాన్ని అడ్డుకునే హక్కు ఎవరికీ లేదని ఈ తీర్పు మరోసారి స్పష్టం చేస్తోంది.
