శ్రీశైలం జలాశయం నుంచి వెలిగొండ ప్రాజెక్టు ద్వారా ఇప్పటికే సుమారు 11 టీఎంసీల నీటిని తరలించినట్లు సమాచారం. కృష్ణా నదీ యాజమాన్య బోర్డు (KRMB) త్రిసభ్య కమిటీ — నదీ జలాల వాడకంపై తుది నిర్ణయం తీసుకునే అధికారుల బృందం — ఇంకా ఎటువంటి అనుమతి ఇవ్వకముందే ఈ నీటి మళ్లింపు జరిగింది. ముందుగా నీటిని తరలించి, ఆ తర్వాత అనుమతుల కోసం దరఖాస్తు చేసుకోవడం అనే పద్ధతి కృష్ణా బేసిన్ ప్రాజెక్టుల విషయంలో పదేపదే జరుగుతోందని విమర్శలు వస్తున్నాయి.
వెలిగొండ ప్రాజెక్టు శ్రీశైలం ఫోర్షోర్ నుంచి రెండు సొరంగాల ద్వారా 43.50 టీఎంసీల నీటిని నల్లమల సాగర్కు తరలించేలా రూపొందించారు. ప్రకాశం, నెల్లూరు, కడప జిల్లాల్లోని 30 మండలాల్లో 4.47 లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరు, 15.25 లక్షల మందికి తాగునీరు అందించడం దీని ప్రధాన లక్ష్యం. 1996లో చంద్రబాబు నాయుడు శంకుస్థాపన చేసిన ఈ ప్రాజెక్టు పనులు వైఎస్ రాజశేఖరరెడ్డి హయాంలో వేగవంతమయ్యాయి. ప్రస్తుతం ఈ ప్రాజెక్టు పూర్తి కావడానికి మరో రెండేళ్ల సమయం, రూ. 4,000 కోట్ల నిధులు అవసరమని అంచనా.
ఎల్నినో — సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతల మార్పు వల్ల కలిగే వర్షాభావ పరిస్థితులు — ప్రభావంతో శ్రీశైలం, జూరాల, నాగార్జున సాగర్ జలాశయాలకు నీటి ప్రవాహం తగ్గుతుందని తెలంగాణ వ్యవసాయ శాఖ హెచ్చరించింది. గత ఏడాదితో పోలిస్తే భూగర్భ జలమట్టాలు కూడా పడిపోయాయి. ఈ పరిస్థితుల్లో నీటిని తరలించడం వల్ల భీమా, కల్వకుర్తి, నెట్టెంపాడు, కోయిల్సాగర్ వంటి ఎత్తిపోతల పథకాలపై ఆధారపడిన రైతులు తీవ్ర ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నారని ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది.
కృష్ణా జలాల పంపిణీపై బచావత్ ట్రిబ్యునల్ — నదీ జలాల వాటాను నిర్ణయించే న్యాయమండలి — నికర జలాలను కేటాయించినప్పటికీ, మిగులు జలాలపై స్పష్టత లేదు. ఏపీ ప్రభుత్వం 'అత్యవసర తాగునీటి అవసరం' పేరుతో నీటిని తరలిస్తుండగా, తెలంగాణ ప్రభుత్వం దీనిని వ్యతిరేకిస్తోంది. టెలిమెట్రీ — నీటి వినియోగాన్ని పారదర్శకంగా కొలిచే సాంకేతిక వ్యవస్థ — లేకపోవడం వల్ల వాస్తవంగా ఎంత నీరు తరలుతుందో తెలియడం లేదని నిపుణులు చెబుతున్నారు.
భవిష్యత్తులో ఇలాంటి వివాదాలను నివారించడానికి ట్రిబ్యునల్ అవార్డును నోటిఫై చేయాలని, KRMBకి మరిన్ని అధికారాలు కల్పించాలని కోరుతున్నారు. టెలిమెట్రీ వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడం ద్వారా పారదర్శకతను పెంచాలని సూచనలు వస్తున్నాయి. ఈ అంశంపై రాజకీయ విమర్శలు పక్కన పెట్టి, అధికార, ప్రతిపక్షాలు కలిసి పనిచేయాల్సిన అవసరం ఉందని అభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.
