ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల (EV) వైపు అడుగులు వేగంగా పడుతున్నాయి. భారతదేశం కూడా నగరాలను కాలుష్య రహితంగా మార్చేందుకు ఈవీలకు ప్రాధాన్యత ఇస్తోంది. ఇందులో భాగంగానే హైదరాబాద్ నగరాన్ని కాలుష్యం నుంచి కాపాడేందుకు, ‘క్యూర్’ (CURE) అనే పథకం కింద ఈవీ ఆటోలకు సబ్సిడీలు, ప్రోత్సాహకాలు ఇవ్వనున్నట్లు తెలంగాణ ప్రభుత్వం ప్రకటించింది.
అయితే, ఈవీల వల్ల పట్టణాల్లో కాలుష్యం తగ్గుతున్నా, వాటి తయారీకి అవసరమైన ఖనిజాల కోసం అడవులు, పర్వతాలను తవ్వడం వల్ల ప్రకృతికి తీవ్ర నష్టం వాటిల్లుతోంది. సాధారణ పెట్రోల్ కారు కంటే ఈవీ కారు తయారీకి ఆరు రెట్లు ఎక్కువ ఖనిజాలు అవసరమవుతాయని అంతర్జాతీయ ఇంధన సంస్థ (IEA) ఇటీవల వెల్లడించింది. రాగి, లిథియం, నికెల్, కోబాల్ట్, గ్రాఫైట్ వంటి ఖనిజాలకు డిమాండ్ పెరుగుతుండటంతో, 2040 నాటికి వీటి అవసరం రెట్టింపు అవుతుందని సంస్థ అంచనా వేసింది.
ఈ ఖనిజాల వెలికితీత కోసం పెద్ద ఎత్తున గనులను ఏర్పాటు చేయడం వల్ల అడవుల నరికివేత, కొండల తొలగింపు వంటి చర్యలు చేపట్టాల్సి వస్తోంది. గనుల ప్రాంతాల్లో వ్యర్థాలు, నీటి కాలుష్యం పెరగడం వల్ల స్థానిక జీవ వైవిధ్యానికి ముప్పు ఏర్పడుతోంది. మరోవైపు, పెట్రోల్ కార్లతో పోలిస్తే మనదేశంలో ఈవీల జీవితకాల ఉద్గారాలు కేవలం 20 శాతం మాత్రమే తక్కువగా ఉన్నాయని నివేదికలు చెబుతున్నాయి.
భవిష్యత్తులో ఈ డిమాండ్ను తట్టుకోవాలంటే వాడేసిన బ్యాటరీలను రీసైక్లింగ్ చేయడం అత్యంత కీలకం. 2025 నాటికి ప్రపంచ ఈవీ బ్యాటరీ వినియోగం 1.2 టెరావాట్ గంటలకు చేరింది, ఇది 2020తో పోలిస్తే ఏడు రెట్లు ఎక్కువ. 2040 నాటికి అవసరమైన ఖనిజాల్లో 20 శాతం వాటా రీసైక్లింగ్ ద్వారానే లభిస్తుందని అంచనా కాబట్టి, ప్రభుత్వం పటిష్టమైన రీసైక్లింగ్ విధానాన్ని రూపొందించాలి.
కేవలం ఈవీలను రోడ్డెక్కించడం వల్ల కాలుష్య సమస్య పూర్తిగా తీరదు. వ్యక్తిగత వాహనాల వాడకాన్ని తగ్గించి, మెట్రో, రైళ్లు, బస్సుల వంటి ప్రజా రవాణా వ్యవస్థల వైపు ప్రజలను మళ్లించాల్సి ఉంది. అప్పుడే వాహనాల అవసరం తగ్గి, ఖనిజాల తవ్వకాలు, ప్రకృతిపై పడుతున్న భారం తగ్గుతాయని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
