ప్రస్తుతం ప్రజల ఆదాయం పెరుగుతున్నప్పటికీ, ఖర్చులు అంతకంటే వేగంగా పెరగడం వల్ల కుటుంబాల ఆర్థిక పరిస్థితి అస్తవ్యస్తంగా మారింది. నిత్యావసర వస్తువుల నుంచి బంగారం వరకు ప్రతి వస్తువు ధరలు అనూహ్యంగా పెరగడమే ఈ ఆర్థిక అసమతుల్యతకు ప్రధాన కారణమని ప్రొఫెసర్ కాశీం పేర్కొన్నారు. గత 40 ఏళ్లుగా ధరల పెరుగుదల ఒక నిరంతర సమస్యగా కొనసాగుతోందని ఆయన గుర్తుచేశారు.
రిటైల్ మరియు ఆహార ద్రవ్యోల్బణం — అంటే నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు నిరంతరం పెరగడం — వల్ల సామాన్యుల బడ్జెట్ తలకిందులవుతోంది. మార్కెట్లో వస్తువుల లభ్యత తగ్గడం, వినియోగదారుల డిమాండ్ పెరగడం ధరల పెరుగుదలకు దారితీస్తోంది. వర్షాలు సరిగా పడకపోవడం, ఎల్ నినో వంటి వాతావరణ పరిస్థితుల వల్ల ఉల్లి, టమాటా, బియ్యం వంటి పంటల దిగుబడి తగ్గి కొరత ఏర్పడుతోంది.
అంతర్జాతీయంగా ఇజ్రాయిల్-పాలస్తీనా, ఇరాన్-అమెరికా యుద్ధాలు, ఆఫ్రికా దేశాల్లోని అంతర్గత సంక్షోభాలు చమురు సరఫరాను దెబ్బతీస్తున్నాయి. దీనివల్ల పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు పెరిగి, రవాణా ఖర్చులు భారమవుతున్నాయి. రవాణా ఖర్చులు పెరిగినప్పుడు, ఆ వాహనాల ద్వారా చేరే అన్ని వస్తువుల ధరలూ ఆటోమేటిక్గా పెరుగుతాయి.
ధరల పెరుగుదలలో మధ్యవర్తుల వ్యవస్థ పాత్ర కూడా కీలకంగా ఉంది. రైతుల నుంచి తక్కువ ధరకు కొని, కృత్రిమ కొరత సృష్టించి ఎక్కువ ధరకు అమ్మడం, అలాగే ధనవంతులు వస్తువులను పెద్ద మొత్తంలో నిల్వ చేసుకోవడం వల్ల ధరలు అదుపు తప్పుతున్నాయి. దసరా, బోనాలు, పెళ్లిళ్ల వంటి పండగల సీజన్లలో డిమాండ్ పెరగడం కూడా ధరల పెరుగుదలకు మరో కారణం.
ఈ పరిస్థితులు పేద, మధ్యతరగతి కుటుంబాలపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతున్నాయి. ఆహారం, వైద్యం, విద్య వంటి ప్రాథమిక అవసరాలకు డబ్బు సరిపోక, పిల్లల పోషకాహారం దెబ్బతింటోంది. దీనివల్ల రుణభారం పెరిగి, కుటుంబాల్లో మానసిక ఒత్తిడి, ఘర్షణలు చోటుచేసుకుంటున్నాయి.
ధరలను అదుపులో ఉంచడానికి ప్రభుత్వం నిల్వలను నియంత్రించడం, కృత్రిమ కొరతను అరికట్టడం, దిగుమతులు పెంచడం వంటి చర్యలు చేపట్టాలని సూచనలు వస్తున్నాయి. రైతులకు సబ్సిడీలు, కోల్డ్ స్టోరేజ్లు, ప్రాసెసింగ్ యూనిట్ల ఏర్పాటుతో పాటు, మధ్యవర్తులు లేకుండా నేరుగా పంటలను కొనుగోలు చేసే వ్యవస్థను తీసుకురావాలని నిపుణులు కోరుతున్నారు. ఇది కేవలం ఆర్థిక సమస్య మాత్రమే కాదు, సామాజిక స్థిరత్వంతో ముడిపడి ఉన్న అంశమని ప్రభుత్వం గుర్తించాల్సి ఉంది.
