ప్రతి ఏటా ప్రపంచవ్యాప్తంగా లక్షలాది మంది పాముకాటుకు గురవుతుండగా, భారతదేశంలోనూ వేలాది మంది ప్రాణాలు కోల్పోతున్నారు. ఈ మరణాలను అరికట్టే యాంటీ స్నేక్ వెనం (ASV) తయారీలో గుర్రాలు కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. గుర్రాల రక్తంలో సహజంగా ఉండే బలమైన రోగనిరోధక వ్యవస్థ, పాము విషాన్ని ఎదుర్కొనే ప్రతిరక్షకాలను (యాంటీబాడీలను) సమర్థవంతంగా ఉత్పత్తి చేస్తుంది.
యాంటీవెనమ్ తయారీ కోసం ముందుగా ఆరోగ్యంగా ఉన్న పెద్ద గుర్రాలను ఎంపిక చేస్తారు. నాగుపాము, కట్లపాము, రస్సెల్స్ వైపర్, సా-స్కేల్డ్ వైపర్ వంటి విషపూరిత పాముల నుంచి సేకరించిన విషాన్ని శుద్ధి చేసి, చాలా తక్కువ మోతాదులో గుర్రాలకు ఇంజెక్షన్ ద్వారా ఇస్తారు. వారాల వ్యవధిలో ఈ మోతాదును క్రమంగా పెంచుతూ వెళ్లడం వల్ల గుర్రం శరీరం ఆ విషానికి వ్యతిరేకంగా ప్రత్యేక యాంటీబాడీలను తయారు చేసుకుంటుంది.
గుర్రం శరీరంలో తగినంత ప్రతిరక్షకాలు ఏర్పడిన తర్వాత, పశువైద్యుల పర్యవేక్షణలో పరిమితంగా రక్తాన్ని సేకరిస్తారు. ఆ రక్తం నుంచి ప్లాస్మాను వేరు చేసి, ప్రత్యేక శుద్ధి ప్రక్రియ ద్వారా అనవసర ప్రోటీన్లను తొలగిస్తారు. నాణ్యత పరీక్షల్లో ఉత్తీర్ణత సాధించిన తర్వాతే, ఈ ద్రవాన్ని యాంటీ స్నేక్ వెనమ్గా ప్యాక్ చేసి ఆసుపత్రులకు పంపిస్తారు. ఈ మొత్తం ప్రక్రియలో జంతు సంక్షేమ నిబంధనలను పాటిస్తూ, రక్తం తీసిన గుర్రాలకు తగిన విశ్రాంతి, పోషకాహారం అందిస్తారు.
భారతదేశంలో వాడే పాలీవేలెంట్ యాంటీవెనమ్, ప్రధానంగా నాలుగు రకాల విషపూరిత పాముల విషాన్ని నిర్వీర్యం చేసేలా రూపొందుతుంది. సరైన సమయంలో ఈ ఇంజెక్షన్ అందడం వల్ల పాముకాటు బాధితులు మరణం అంచుల నుంచి తిరిగి ప్రాణాలతో బయటపడుతున్నారు. శాస్త్రవేత్తలు గుర్రాలను కేవలం జంతువులుగానే కాకుండా, వేలాది మందికి పునర్జన్మ ఇస్తున్న ప్రాణదాతలుగా అభివర్ణిస్తున్నారు.
