ఉత్తర ప్రదేశ్లోని ఎటావా ప్రాంతంలో ప్రసిద్ధి చెందిన ఎటావా జాతి మేకలు బరువుగా ఉండి, రోజుకు 2 నుండి 3 లీటర్ల పాలను ఇస్తాయి. వీటి పొడవాటి చెవులు, వంకర ముక్కు ప్రత్యేక గుర్తులు. బరువు ఎక్కువగా ఉండటం వల్ల ఈ మేకలను అమ్మితే మంచి ధర వస్తుంది.
చిన్న రైతులు తక్కువ స్థలంలో పెంచుకోవడానికి బార్బలీ జాతి మేకలు అనుకూలం. జింకలను పోలి ఉండే ఇవి ఏడాదికి రెండుసార్లు పిల్లలకు జన్మనిస్తాయి, రోజుకు 1 నుండి 1.5 లీటర్ల పాలను ఇస్తాయి. అలాగే పంజాబ్, హర్యానాలో పెరిగే జమునాపారి జాతి మేకలు రోజుకు 3.5 లీటర్ల వరకు పాలు ఇస్తూ త్వరగా బరువు పెరుగుతాయి.
మాంసం కోసం పెంచేవారికి పశ్చిమ బెంగాల్, బీహార్లలో పెరిగే బ్లాక్ బెంగాల్ జాతి మేకలు ఉత్తమం. ఇవి రోజుకు అర లీటరు నుండి లీటరు పాలు మాత్రమే ఇస్తాయి, కానీ ఒకేసారి రెండు నుండి మూడు పిల్లలకు జన్మనివ్వడం వల్ల ఆదాయం పెరుగుతుంది. గుజరాత్లో కనిపించే సూరతీ మేకలు రోజుకు 2.5 లీటర్ల వరకు పాలు ఇస్తాయి, ఇవి త్వరగా జీర్ణమవుతాయి.
రాజస్థాన్లో కనిపించే సిరోహి జాతి మేకలు తక్కువ ఆహారంతో ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రతలను తట్టుకుంటాయి. మహారాష్ట్ర, కర్ణాటకలో పెరిగే ఉస్మానాబాది జాతి మేకలు ఏ వాతావరణానికైనా అలవాటుపడతాయి. ఇవి ఏడాదికి రెండుసార్లు కవల పిల్లలకు జన్మనివ్వడం వల్ల రైతులకు అదనపు ఆదాయం లభిస్తుంది.
