ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల్లో (PSU) ప్రభుత్వానికి ఉన్న వాటాలను ప్రైవేట్ వ్యక్తులకు లేదా సంస్థలకు అమ్మడాన్ని డిజిన్వెస్ట్మెంట్ అంటారు. ప్రస్తుత 2026–27 ఆర్థిక సంవత్సరంలో తొలి ఐదు నెలల్లోనే ప్రభుత్వం తన లక్ష్యంలో 78 శాతాన్ని పూర్తి చేసింది. ఇందులో భాగంగా 9 ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల్లో మైనారిటీ వాటాలను విక్రయించి రూ. 55,757 కోట్లు సేకరించింది.
ఈ నిధుల సమీకరణలో LIC, కోల్ ఇండియా వంటి పెద్ద సంస్థల వాటాల విక్రయం కీలక పాత్ర పోషించాయి. ఒక్క LICలో 6.5 శాతం వాటాను అమ్మడం ద్వారా ప్రభుత్వానికి రూ. 31,515 కోట్లు లభించాయి. అలాగే కోల్ ఇండియాలో 2 శాతం వాటా ద్వారా రూ. 5,542 కోట్లు, NHPCలో 6 శాతానికి పైగా వాటా ద్వారా రూ. 4,357 కోట్లు ప్రభుత్వ ఖజానాకు చేరాయి.
ఈ వారం ప్రారంభంలో మైనింగ్ రంగ సంస్థ హిందుస్థాన్ కాపర్లో ఆఫర్ ఫర్ సేల్ (OFS) ద్వారా 6 శాతం వాటాను ప్రభుత్వం విక్రయించింది. ఆఫర్ ఫర్ సేల్ అంటే స్టాక్ మార్కెట్ ద్వారా బహిరంగంగా వాటాలను అమ్మే పద్ధతి. దీని ద్వారా ప్రభుత్వానికి రూ. 3,041 కోట్లు సమకూరాయి. వీటితో పాటు సెంట్రల్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా, NLC ఇండియా, GIC, IRFC, కొచ్చిన్ షిప్యార్డ్లలో కూడా వాటాలను విక్రయించింది.
కేవలం వాటాల అమ్మకమే కాకుండా, ప్రభుత్వ ఆస్తుల ద్వారా వచ్చే ఆదాయాన్ని పెంచుకునే ఆస్తుల మానిటైజేషన్ ప్రక్రియను కూడా ప్రభుత్వం చేపట్టింది. ఇందుకోసం ఇన్విట్ (InvIT) అంటే మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టుల్లో పెట్టుబడులు పెట్టే ట్రస్టుల ద్వారా రూ. 6,367 కోట్లు సేకరించింది. ఇండియన్ మెడిసిన్స్ ఫార్మాస్యూటికల్స్ కార్పొరేషన్ వ్యూహాత్మక విక్రయం, SUUTI నుంచి వచ్చిన రెమిటెన్సులు కూడా ఈ మొత్తం ఆదాయంలో భాగమే.
ప్రస్తుతం ఐడీబీఐ (IDBI) బ్యాంక్లో వ్యూహాత్మక వాటా విక్రయంపై ప్రభుత్వం దృష్టి సారించింది. ఈ ప్రక్రియ కోసం గతంలో జరిగిన ప్రయత్నాలు విఫలమైనప్పటికీ, తాజాగా దుబాయ్కు చెందిన ఎమిరేట్స్ ఎన్డీబీ, ప్రేమ్వత్సా సంస్థ ఫెయిర్ఫాక్స్ హోల్డింగ్స్ సవరించిన బిడ్స్ను దాఖలు చేశాయి.
