ఛత్తీస్గఢ్లోని బస్తర్ అడవుల్లో మావోయిస్టు ఉద్యమంలో పనిచేసి లొంగిపోయిన వేలాది మంది మాజీ కేడర్లు ఇప్పుడు తమ గ్రామాలకు తిరిగి వెళ్లేందుకు ప్రయత్నిస్తున్నారు. ఒకప్పుడు తుపాకీతో గడిపిన వీరు, ఇప్పుడు వ్యవసాయం, కుట్టుపని, డ్రైవింగ్, ఎలక్ట్రికల్ పనులు వంటి వృత్తులను నేర్చుకుంటున్నారు. కొందరు మహిళా మాజీ మావోయిస్టులు సుక్మాలో కేఫ్లు నడుపుతూ సొంతంగా జీవనోపాధి పొందుతున్నారు.
వీరిని సాధారణ పౌరులుగా మార్చడానికి ప్రభుత్వం పునరావాస ప్యాకేజీలు, వృత్తి శిక్షణ వంటి అవకాశాలు కల్పిస్తోంది. అయితే, లొంగిపోయిన ప్రతి ఒక్కరూ వెంటనే తమ గ్రామాలకు వెళ్లే పరిస్థితి లేదు. భద్రత, గతంలో ఉన్న కేసులు, కుటుంబాల పరిస్థితి, గ్రామస్థుల స్పందన వంటి అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకున్న తర్వాతే వారిని పంపడంపై నిర్ణయం తీసుకుంటున్నారు.
బస్తర్లో అసలైన సవాలు కేవలం ఆయుధాలను అప్పగించడం మాత్రమే కాదు, సమాజంలో నమ్మకాన్ని తిరిగి నిర్మించడం. మావోయిస్టు హింసలో కుటుంబ సభ్యులను కోల్పోయిన వారు ఇంకా అదే గ్రామాల్లో నివసిస్తున్నారు. దీనివల్ల లొంగిపోయిన వారికి, బాధితులకు మధ్య ఉన్న దూరం తగ్గడం ఒక పెద్ద సామాజిక ప్రక్రియగా మారింది.
ప్రభుత్వం రోడ్లు, పాఠశాలలు, మార్కెట్ల వంటి అభివృద్ధి పనులను అడవుల లోపలికి తీసుకెళ్తోంది. కేవలం డబ్బు లేదా ఉద్యోగం ఇస్తే జీవితం మారిపోదని, స్థిరమైన ఉపాధి, కుటుంబంతో అనుబంధం, సమాజం నుంచి అంగీకారం లభించినప్పుడే శాంతి సాధ్యమని అధికారులు భావిస్తున్నారు.
తుపాకీని వదిలేయడం ఒక నిర్ణయం అయితే, ఆ చేతిని సమాజం మళ్లీ పట్టుకోవడం అంత సులభం కాదు. హింసకు గురైన కుటుంబాలకు న్యాయం, భద్రత కల్పిస్తూనే, లొంగిపోయిన వారికి కొత్త జీవితాన్ని ఇవ్వడంపైనే బస్తర్ శాంతి ఆధారపడి ఉంది. ఆయుధాలు లొంగిపోయినా, మనుషుల మధ్య నమ్మకం పూర్తిగా చిగురించడానికి ఇంకా సమయం పడుతుందని ఈ ప్రక్రియ చెబుతోంది.
