గత ఏప్రిల్లో కమిషన్ అయిన పాకిస్థాన్కు చెందిన మొదటి అత్యాధునిక జలాంతర్గామి గత వారం కరాచీ తీరానికి వచ్చి చేరింది. చైనా సహకారంతో తయారైన ఈ 'హాంగోర్-క్లాస్' సబ్మెరైన్లను మొత్తం ఎనిమింటిని తమ నావికాదళంలో చేర్చుకోనున్నారు పాక్ అధికారులు. 1971 యుద్ధంలో భారత నౌక ఐఎన్ఎస్ ఖుక్రీని ముంచేసి, కెప్టెన్ మహేంద్ర నాథ్ ముల్లాతో పాటు 176 మంది భారతీయుల ప్రాణాలు తీసిన 'పిఎన్ఎస్ హాంగోర్' జలాంతర్గామి స్మృతిని నిలుపుతూ ఈ కొత్త నౌకలకు ఆ పేరును పెట్టారు.
సాధారణ డీజిల్-ఎలక్ట్రిక్ జలాంతర్గాముల మాదిరిగా కాకుండా, ఇవి 'ఎయిర్-ఇండిపెండెంట్ ప్రొపల్షన్' (గాలి లేకుండానే నడిచే విధానం) సాంకేతికతతో పనిచేస్తాయి. దీనివల్ల బ్యాటరీలు నింపుకోవడానికి తరచుగా నీటి ఉపరితలంపైకి రావాల్సిన అవసరం లేదు; ఎక్కువ కాలం నీటి లోపలే ఉండి శత్రువులకు చిక్కకుండా ఉండగలవు. ఇప్పటివరకు ఉత్తర అరేబియా సముద్రానికే పరిమితమైన పాకిస్థాన్ నౌకాదళం, ఈ కొత్త నౌకల సహాయంతో బంగాళాఖాతంలోనూ తమ ప్రభావాన్ని చూపించగలదని అధికారులు భావిస్తున్నారు.
శ్రీలంకలోని కొలంబో పోర్టులో జరిగిన కార్యక్రమంలో పాక్ యుద్ధనౌక 'పిఎన్ఎస్ తైమూర్' పై మాట్లాడిన కమోడోర్ ఒమర్ ఫారూఖ్, ఈ జలాంతర్గాములు బంగాళాఖాతంలో పట్టు సాధించేందుకు కీలకమని, ఇది ఆటను మార్చే అంశమని వ్యాఖ్యానించారు. భారత్కు వ్యూహాత్మక ప్రాంతమైన విశాఖపట్నంలోని ఈస్టర్న్ నావల్ కమాండ్, అండమాన్ నికోబార్ దీవులు మరియు భారత్-బంగ్లాదేశ్ వాణిజ్య మార్గాలు ఈ సముద్రంలోనే ఉన్నాయి. అంతర్జాతీయ చట్టాల ప్రకారం 12 నాటికల్ మైళ్ల దాటి నౌకలు తిరగొచ్చు కానీ, భారత్ పెరడుగా భావించే ప్రాంతంలో పాక్ జలాంతర్గాముల రాక భద్రతాపరమైన ఆందోళనను కలిగిస్తోంది.
2024లో షేక్ హసీనా ప్రభుత్వం పడిపోయి, ముహమ్మద్ యూనస్ తాత్కాలిక ప్రధాని అయిన తర్వాత పాకిస్థాన్-బంగ్లాదేశ్ సంబంధాలు గణనీయంగా మెరుగుపడ్డాయి. కరాచీ-ఢాకా మధ్య విమాన సర్వీసులు, సముద్ర వాణిజ్యం పునఃప్రారంభమవడంతో పాటు, 2024, 2025 సంవత్సరాల్లో ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యం పెరిగింది. బంగ్లాదేశ్ ఎయిర్ చీఫ్ పాకిస్థాన్ పర్యటించి జెఎఫ్-17 (పాక్-చైనా సంయుక్త యుద్ధ విమానం) కొనుగోలుపై ఆసక్తి చూపించగా, నవంబర్ 2025లో 'పిఎన్ఎస్ సైఫ్' యుద్ధనౌక చటోగ్రామ్ పోర్టును సందర్శించింది. 1971 తర్వాత ఒక పాక్ యుద్ధనౌక బంగ్లాదేశ్ను సందర్శించడం ఇదే ప్రథమం కావడం గమనార్హం.
ఫిబ్రవరిలో తారిఖ్ రెహమాన్ బంగ్లాదేశ్ ప్రధాని అయిన తర్వాత భారత్-బంగ్లాదేశ్ సంబంధాల్లో కూడా సాన్నిహిత్యం కనిపిస్తున్న నేపథ్యంలో ఈ పరిణామాలు చోటుచేసుకున్నాయి. అణుశక్తితో నడిచే జలాంతర్గాములు, రెండు విమాన వాహక నౌకలు మరియు అత్యాధునిక నిఘా వ్యవస్థలు కలిగిన భారత నౌకాదళం ముందు పాకిస్థాన్ పూర్తి ఆధిపత్యాన్ని సాధించలేకపోయినా, సరిహద్దుల్లో ఒక చిన్న ఇబ్బందికర అంశంగా మారే అవకాశం ఉంది.
