లడఖ్ లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్ వినయ్ కుమార్ సక్సేనా, వేగంగా ఎండిపోతున్న త్సో కర్ సరస్సును పునరుద్ధరించేందుకు భారీ ప్రాజెక్టును ప్రారంభించారు. 18,000 అడుగుల ఎత్తులో ఉన్న హిమనదం నుంచి పారే సెలయేరు ద్వారా రోజుకు 320 మిలియన్ లీటర్ల నీటిని ఈ సరస్సులోకి మళ్లించనున్నారు.
గత పదేళ్లలో ఈ సరస్సు దాదాపు 70 శాతం నీటిని కోల్పోయింది. ఒకప్పుడు 11,000 ఎకరాల్లో విస్తరించి ఉన్న ఈ సరస్సు, ఇప్పుడు కేవలం 3,200 ఎకరాలకు మాత్రమే పరిమితమైంది. దీంతో వలస పక్షులు, ముఖ్యంగా నల్లమెడ కొంగల రాక తగ్గిపోయి, పర్యావరణ సమతుల్యత దెబ్బతింది.
ఈ ప్రాజెక్టు కోసం సరస్సుకు 11 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న రుప్షో ఖర్నాక్ సెలయేరును ఎంచుకున్నారు. పర్యావరణాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని, కాంక్రీటుతో కాలువలు నిర్మించకుండా, సహజమైన మట్టి కాలువ ద్వారా నీటిని మళ్లించాలని సక్సేనా ఆదేశించారు. సెప్టెంబరు 2న పనులు ప్రారంభించి, ఇప్పటికే మొదటి పెద్ద చెరువు వరకు నీటిని తీసుకువచ్చారు.
ఈ సరస్సు పునరుద్ధరణ స్థానిక పష్మినా మేకల పెంపకందారులకు ఎంతో మేలు చేస్తుంది. నీరు లేక మేత భూములు ఎండిపోవడంతో, పశుపోషకులు తమ ఇళ్ల నుంచి 50 నుంచి 75 కిలోమీటర్ల దూరం వెళ్లాల్సి వస్తోంది. సరస్సు నిండితే గడ్డి మైదానాలు ఏర్పడి, స్థానికులు తిరిగి తమ జీవనోపాధిని పొందుతారని అధికారులు చెబుతున్నారు.
గతంలో స్టోక్ హిమనదం నుంచి 90 మిలియన్ లీటర్ల నీటిని మళ్లించి, లేహ్ పరిసరాల్లోని ఎండిపోయిన వ్యవసాయ భూములకు సాగునీరు అందించడంలో ప్రభుత్వం విజయం సాధించింది. అదే తరహాలో, అందుబాటులో ఉన్న సహజ జలవనరులను వినియోగించుకుని ఏడాది లోపు త్సో కర్ సరస్సును పూర్వ వైభవానికి తీసుకురావాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
