స్వాతంత్య్రానికి ముందు భారత్లో వ్యాపారం అంటే బ్రిటిష్ పాలన అవసరాలకు అనుగుణంగా ఉండే కఠినమైన నిబంధనలు, ఉప్పు తయారీపై ఆంక్షలు వంటివి ఉండేవి. 1913 కంపెనీల చట్టం ద్వారా కంపెనీల నిర్వహణకు ప్రాతిపదిక ఏర్పడినా, అప్పట్లో పరిశ్రమల స్థాపనకు ఒకే చట్టం అంటూ ఏదీ లేదు. 1881లో వచ్చిన తొలి ఫ్యాక్టరీ చట్టం నుంచి మొదలై, కార్మికుల పని గంటలు, భద్రతపై నియంత్రణలు బ్రిటిష్ కాలంలోనే మొదలయ్యాయి.
స్వాతంత్య్రం తర్వాత 1951 పరిశ్రమల (Development and Regulation) చట్టం, 1956 పారిశ్రామిక విధానంతో ప్రభుత్వ ఆధిపత్యం పెరిగింది. పరిశ్రమల స్థాపన, విస్తరణకు ప్రభుత్వ అనుమతులు తప్పనిసరి కావడంతో 'లైసెన్స్ రాజ్' అనే వ్యవస్థ బలపడింది. దీనివల్ల పెట్టుబడి కంటే ముందు ప్రభుత్వ అనుమతి తీసుకోవడం వ్యాపారవేత్తలకు ప్రధాన సవాలుగా మారింది.
1991 ఆర్థిక సంక్షోభం తర్వాత భారత్ తన పారిశ్రామిక విధానాన్ని పూర్తిగా మార్చుకుంది. జూలై 24, 1991న ప్రకటించిన కొత్త విధానంతో చాలా పరిశ్రమలకు లైసెన్సింగ్ రద్దు చేసి, మార్కెట్ ఆధారిత నిర్ణయాలకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు. దీంతో విదేశీ పెట్టుబడులకు తలుపులు తెరుచుకోవడమే కాకుండా, కంపెనీలకు ఉత్పత్తి, విస్తరణలో స్వేచ్ఛ పెరిగింది.
ప్రస్తుతం వ్యాపారాలు సులభంగా ప్రారంభించేందుకు నేషనల్ సింగిల్ విండో సిస్టమ్ (NSWS) అందుబాటులోకి వచ్చింది. ఇది 32 కేంద్ర విభాగాల మార్గదర్శకత్వాన్ని, 34 రాష్ట్రాల అనుమతులను ఒకే చోట పొందేలా చేస్తుంది. అంతేకాదు, 2025 నవంబర్ 21 నుంచి 29 పాత కార్మిక చట్టాలను కలిపి నాలుగు సమగ్ర లేబర్ కోడ్లుగా మార్చడం ద్వారా నిబంధనలను మరింత సరళీకరించారు.
