1768 ఆగస్టులో ఇంగ్లాండ్ నుంచి ఎండీవర్ అనే చిన్న నౌక సముద్ర ప్రయాణాన్ని మొదలుపెట్టింది. వ్యవసాయ కూలీ కుటుంబంలో పుట్టి, నౌకల్లో పనిచేస్తూ అనుభవం సంపాదించిన కెప్టెన్ జేమ్స్ కుక్ ఈ యాత్రకు నాయకత్వం వహించారు. బ్రిటిష్ నౌకాదళంలో పనిచేసిన సమయంలోనే ఆయన మ్యాపుల తయారీలో నైపుణ్యం సాధించారు.
ఈ యాత్ర వెనుక శాస్త్రీయ కారణాలు కూడా ఉన్నాయి. 18వ శతాబ్దంలో భూమికి, సూర్యుడికి మధ్య దూరాన్ని అంచనా వేయడం శాస్త్రవేత్తలకు సవాలుగా ఉండేది. ఇందుకోసం 1769లో జరిగే వీనస్ ట్రాన్సిట్ను పరిశీలించడానికి ఖగోళ శాస్త్రవేత్తలు, ప్రకృతి శాస్త్రవేత్త జోసెఫ్ బ్యాంక్స్, వృక్షశాస్త్రవేత్త డానియల్ సోలాండర్ ఈ బృందంలో చేరారు.
అయితే కుక్కు ప్రభుత్వం నుంచి మరో రహస్య ఆదేశం కూడా ఉంది. టెర్రా ఆస్ట్రాలిస్ ఇన్ కాగ్నిటా అని పిలిచే తెలియని దక్షిణ భూభాగం ఉందో లేదో తేల్చడం, కనిపిస్తే బ్రిటన్ తరఫున హక్కు ప్రకటించడం ఆయన బాధ్యత. దీంతో రాయల్ సొసైటీ పరిశోధనలు, బ్రిటిష్ అడ్మిరాల్టీ (బ్రిటిష్ నౌకాదళ పరిపాలన విభాగం) వ్యూహాలు ఒకే నౌకలో సాగాయి.
1769 జూన్ 3న తాహితీలో వీనస్ ట్రాన్సిట్ను పరిశీలించిన తర్వాత, కుక్ న్యూజిలాండ్ తీరాలను సర్వే చేశారు. 1770 నాటికి ఆస్ట్రేలియా తూర్పు తీరానికి చేరుకుని, అక్కడ మొక్కల నమూనాలను సేకరించారు. గ్రేట్ బ్యారియర్ రీఫ్ వద్ద నౌక ప్రమాదానికి గురైనా, మరమ్మతులు చేసుకుని 1771లో ఇంగ్లాండ్ చేరుకున్నారు.
కుక్ ఆస్ట్రేలియాను కనుగొన్నారని చెప్పడం తప్పు. అక్కడ వేల ఏళ్లుగా ఆదివాసీ సమాజాలు నివసిస్తున్నాయి. కుక్ చేసింది కేవలం యూరోపియన్ నౌకాయానానికి వీలుగా తీరాలను మ్యాప్ చేయడం, బ్రిటిష్ సింహాసనం తరఫున హక్కు ప్రకటించడం మాత్రమే.
ఈ యాత్రలో స్కర్వీ (విటమిన్ సి లోపం వల్ల వచ్చే వ్యాధి) నివారణకు కుక్ ప్రత్యేక చర్యలు తీసుకున్నారు. సైన్స్, మ్యాపింగ్, అన్వేషణలు సామ్రాజ్య విస్తరణకు ఎలా ఉపయోగపడతాయో ఈ ప్రయాణం నిరూపించింది. నేటి అంతరిక్ష యాత్రల్లో వివిధ రంగాల నిపుణులను చేర్చుకునే పద్ధతికి కుక్ యాత్రే పునాది అని చెప్పవచ్చు.
